⚙️ Makine ve Mekanik Sistemlerde Arıza Kök Neden Analizi, Basınçlı Kaplar ve Asansör İncelemeleri
Makine Mühendisliği Adli İnceleme Kılavuzu: Kök Neden Analizi (RCA - Root Cause Analysis), yorulma kırılması (Fatigue Failure), basınçlı kap patlamaları, asansör kazaları, CE ve periyodik kontrol denetimleri.
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ MEKANİK HASAR VE ASANSÖR KAZASI ADLİ ANALİZ AKIŞI │
└───────────────────────────────────┬────────────────────────────────────┘
│
[ 1. FİZİKSEL VE METALURJİK İNCELEME ]
• Kırılma Yüzeyi (Gevrek, Sünek veya Yorulma Kırılması)
• Plaj İzleri (Beach Marks) ve Çatlak Başlangıç Noktası
│
▼
[ 2. BAKIM VE PERİYODİK KONTROL DENETİMİ ]
• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları
• Asansör Kırmızı/Yeşil Etiket ve Aylık Bakım Karnesi
│
▼
[ 3. BASINÇLI KAP VE EMNİYET SİSTEMLERİ ]
• Emniyet Ventili, Presostat, Hidrostatik Basınç Testi
│
▼
[ 4. KUSUR DAĞILIMI VE SORUMLULUK ]
• İmalatçı, Bakım Firması, Bina Yöneticisi Kusur Matrisi
🔍 1. Mekanik Parça Kırılmalarında Kök Neden Tespiti
- Yorulma Kırılması (Fatigue): Tekrarlı dinamik yükler altında çalışan millerde, dişlilerde ve akslarda mikroskobik çatlakların ilerlemesiyle oluşur. Kırılma yüzeyindeki karakteristik "plaj izleri" yorulmayı belgeler.
- Aşırı Yük Kırılması: Ani bir darbe veya mukavemetin üzerindeki yük sebebiyle oluşan sünek/gevrek kopmadır.
- Bilirkişi, arızanın imalat hatasından mı, malzeme kalitesizliğinden mi, yoksa kullanıcı/işletme aşırı yüklemesinden mi kaynaklandığını metalurjik analizle açıklar.
🛗 2. Asansör Kazalarında Sorumluluk Kriterleri
Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği kapsamında:
- Bina Yöneticisi: Yıllık periyodik kontrolü (A tipi muayene kuruluşu) yaptırmamak ve kırmızı etiketli asansörü mühürletmemekten sorumludur.
- Yetkili Bakım Firması: Aylık periyodik bakımı standartlara uygun yapmamak, fren balataları veya taşıyıcı halat aşınmalarını bildirmemekten sorumludur.
📚 3. Kaynakça
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği.
- Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği.
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi E. 2018/2140 K. 2019/5412 (Asansör kazasında taksirle yaralama ve kusur dağılımı).