📑 Muhasebe, Finans ve Vergi İncelemelerinde Bilirkişi Raporlama İlkeleri
Ticari uyuşmazlıklarda ticari defter ve belgelerin incelenmesi, kayıt nizamı, yevmiye-kebir-envanter defterlerinin doğruluğu ve şirket mali tablolarının denetimi:
📚 1. Ticari Defterlerin Sahibi Lehine Delil Olma Şartları (HMK m. 222)
- Defterlerin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun tutulmuş olması.
- Açılış ve kapanış (fiziki veya e-defter berat) onaylarının yasal süresinde yapılmış olması.
- Defter kayıtlarının birbirini doğrulaması (Yevmiye ile Kebir ve Envanter uyumu).
- Karşı tarafın defter kayıtlarıyla çelişmemesi veya karşı tarafın defter ibrazından kaçınmamış olması.
💻 2. E-Defter ve E-Fatura Berat Süreçleri
- E-Defter beratlarının Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemine süresinde yüklenip yüklenmediği, zaman damgaları ve dijital imzalar mutlaka kontrol edilmelidir.
- Yasal süresinden sonra yüklenen beratların delil gücü ve vergi usul cezaları raporda ayrı bir başlık altında irdelenmelidir.
📉 3. Cari Hesap ve Mutabakat İncelemesi
- Taraflar arasındaki faturalar, irsaliyeler, banka dekontları, çek/senet hareketleri kronolojik matris tablosu halinde listelenmeli; borç-alacak bakiyesi dövizli ve TL cinsinden net olarak gösterilmelidir.