📊 İşçilik Alacakları Hesaplamalarında Usul, Esaslar ve Yargıtay Standartları
İş Hukuku kaynaklı alacak davalarında bilirkişi raporlarının omurgasını oluşturan kıdem/ihbar tazminatları, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram genel tatil (UBGT) ücretlerinin hesaplama parametreleri:
💵 1. Giydirilmiş Brüt Ücretin Tespiti
- Dahil Edilecek Unsurlar: Çıplak brüt ücrete ek olarak süreklilik arz eden ve para veya para ile ölçülebilen menfaatler (Yol yardımı, yemek ücreti, düzenli primler, ikramiyeler, yakacak yardımı).
- Hesaplama: Son 1 yıl içinde ödenen ayni ve nakdi menfaatlerin 365'e bölünüp 30 ile çarpılmasıyla bir aylık brüt tutar bulunur.
⏱️ 2. Fazla Çalışma (Fazla Mesai) Hesaplamaları
- Haftalık 45 Saatlik Sınır: 4857 sayılı İş Kanunu gereğince haftalık çalışma süresi 45 saattir. 45 saati aşan her saat fazla çalışmadır ve saat ücretinin %50 fazlası ile ödenir.
- Denkleştirme ve Ara Dinlenmesi:
- 4 saat veya daha kısa süreli işlerde 15 dakika,
- 4 saatten fazla 7,5 saate kadar (7,5 saat dahil) süreli işlerde 30 dakika,
- 7,5 saatten fazla süreli işlerde 1 saat ara dinlenmesi fiili çalışma süresinden düşülür.
- Takdiri İndirim (Hakkaniyet İndirimi): Tanık beyanlarına dayalı hesaplamalarda Yargıtay içtihatları doğrultusunda mahkemenin takdirine bırakılmak üzere genellikle %30 ila %40 oranında hakkaniyet indirimi payı belirtilmelidir.
📅 3. Hafta Tatili ve UBGT Alacakları
- Hafta Tatili: 7 günlük zaman dilimi içinde kesintisiz en az 24 saat dinlenme hakkıdır. Hafta tatilinde çalışan işçiye ilave 1,5 yevmiye ödenir.
- UBGT: Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışmayan işçiye tam yevmiye, çalışan işçiye ise çalıştığı her gün için ilave 1 günlük tam yevmiye ödenir.
⚖️ 4. Zamanaşımı ve Faiz Türleri
- İşçilik alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır (7036 sayılı Kanun m. 15).
- Kıdem tazminatında mevduata uygulanan en yüksek faiz, ihbar tazminatı ve diğer alacaklarda ise yasal faiz işletilir.